Ontdek alles wat je moet weten over de Wet DBA. Begrijp de regels, voorkom schijnzelfstandigheid, en krijg praktische tips voor freelancers en opdrachtgevers. De antwoorden die hier worden gegeven zijn op basis van gesprekken met het Bovib.
Deze vragenlijst wordt wekelijks geupdate met nieuwe vragen en antwoorden.
Wat is de Wet DBA?
De Wet DBA vervangt sinds 2016 de Verklaring Arbeidsrelatie (VAR). Het doel is om de arbeidsrelatie tussen freelancer en opdrachtgever te verduidelijken. Hiermee wordt voorkomen dat freelancers onbedoeld in loondienst werken of dat opdrachtgevers het risico lopen op naheffingen van de Belastingdienst. Vanaf 2025 wordt er gehandhaafd, vandaar ook dat er nu steeds meer naar duidelijk wordt gevraagd.
Hoe ontwikkelt de handhaving van de Wet DBA zich tot 2026?
In 2024 bleef de handhaving beperkt. De Belastingdienst richtte zich op het informeren van opdrachtgevers en freelancers en treedt nu alleen op in gevallen van kwaadwillendheid. Hoewel er meer aandacht is gekomen voor naleving, zal strikte handhaving pas op een later moment plaatsvinden. Dit geeft organisaties tijd om zich voor te bereiden op strengere regels.
Vanaf 2025 zal de Belastingdienst de controles intensiveren. Er komt meer duidelijkheid over de criteria voor zelfstandigheid, en het risico op boetes en naheffingen wordt groter voor opdrachtgevers die niet voldoen aan de eisen. Dit markeert de overgang naar een strengere handhavingsfase.
In 2026 wordt de handhaving volledig doorgevoerd. Opdrachtgevers en freelancers moeten dan volledig compliant zijn met de Wet DBA. Het grijze gebied wordt verder verkleind door duidelijkere regelgeving, en sectorale afspraken kunnen een grotere rol gaan spelen om zelfstandigheid beter te definiëren.
Belangrijk om te weten
De exacte details van de veranderingen in 2025 en 2026 zijn afhankelijk van politieke beslissingen en verdere evaluaties van de Wet DBA. Wij houden de ontwikkelingen voor jou goed in de gaten en zullen je op de hoogte blijven houden.
Wat houdt het Deliveroo arrest precies in?
Het Deliveroo-arrest is een uitspraak van de Hoge Raad waarin werd bepaald dat de bezorgers van Deliveroo als werknemers moeten worden beschouwd en niet als zelfstandigen. De uitspraak benadrukt dat bij de beoordeling van een arbeidsrelatie niet alleen de contractuele afspraken tellen, maar ook hoe de werkrelatie in de praktijk wordt ingevuld. Elementen zoals gezag, persoonlijke verplichting tot arbeid, en het ontbreken van ondernemersrisico speelden een cruciale rol in deze beslissing. Het arrest heeft grote gevolgen voor platformbedrijven en de discussie over schijnzelfstandigheid.
De 10 belangrijke criteria (voor toekomstige modelovereenkomsten):
Wat doet Spargle als intermediar op dit moment actief?
Wie beschrijft mijn werkzaamheden in een modelovereenkomst?
Gezamenlijk met jou (zzp’er / professional) zorgen wij ervoor dat er een solide opdrachtomschrijving komt. Hierbij werken we met een modelovereenkomst die is goedgekeurd door de Belastingdienst. In zo’n modelovereenkomst hoort een “overeenkomst tot opdracht”. Dit zijn de details van wie wat doet, wanneer, voor hoe lang en onder welke voorwaarden beschrijft. Daarnaast moet er een duidelijke kop en staart zijn dus: start, einde en de op te leveren resultaten. Bij aanwezigheid van en broker (is niet altijd het geval), sturen we de modelovereenkomst ter controle naar hen.
Daarnaast wordt er bij verlenging of minimaal eenmaal per jaar een tussentijdse toets uitgevoerd om te controleren of de zzp’er nog steeds dezelfde werkzaamheden uitvoert als beschreven in de opdrachtomschrijving.
Indien er veranderingen op de werkplek zijn, moet er een nieuwe opdrachtomschrijving worden opgesteld.
Er komt een nieuwe wet VBAR als opvolger van Wet DBA, vanaf 1-1-2026. Is er bekend wat daarin wordt opgenomen?
Op 11 november jl. heeft de Raad van State een negatief advies uitgebracht over het wetsvoorstel WVBAR. Dit betekent dat minister Van Gennip terug moet naar de spreekwoordelijke tekentafel. Ondertussen heeft de Belastingdienst op 1 november jl. haar afwegingskader gepubliceerd, gebaseerd op de Deliveroo-uitspraak. Dit kader vormt vanaf 1 januari 2025 de basis voor de handhaving door de Belastingdienst. Vooralsnog is de WVBAR niet van toepassing.
Is het criterium van 70% werken bij dezelfde opdrachtgever een knock-out-criterium voor de Wet DBA?
In hoeverre geldt ‘meerdere opdrachtgevers’ als criterium voor zelfstandig ondernemerschap? En hoeveel is dan genoeg?
In hoeverre is het feit dat je als zzp’er in een bepaalde functie meer "moet" verdienen dan als je in dienst zou zijn, een criterium?
Zoals het Deliveroo-arrest aangeeft, moet je als zelfstandige een “hogere beloning” ontvangen dan je zou verdienen in een vast dienstverband. Een veelgebruikte stelregel was om dit bedrag te verdubbelen. Bijvoorbeeld, als je €4.000 per maand zou verdienen in loondienst, zou het uurtarief voor een freelance opdracht ongeveer €8.000 per maand zijn. Dit komt neer op een richtlijn van €80 per uur. Deze berekeningsmethode werd vroeger vaak gehanteerd om een passend uurtarief te bepalen. Het is belangrijk te benadrukken dat dit een stelregel was en dus niet altijd van toepassing is in elke situatie.
Komen er voorwaarden die bepalen hoe lang je bij 1 opdrachtgever mag zitten?
De kern van de beoordeling door de Belastingdienst ligt bij de aard van de opdracht die je uitvoert. Hierbij wordt gekeken naar twee belangrijke aspecten:
Wat betreft de vraag of er voorwaarden komen die bepalen hoe lang je bij één opdrachtgever mag werken: op dit moment is de duur van de samenwerking op zichzelf geen directe bepalende factor. Het gaat er vooral om of je als zelfstandige opereert of feitelijk als werknemer wordt beschouwd op basis van de aard van de arbeidsrelatie. Echter, een langdurige samenwerking kan wel een signaal zijn dat nader onderzocht wordt, zeker als de relatie kenmerken vertoont van een dienstverband (zoals gezag of structurele inbedding).
Dit betekent dat het cruciaal blijft om de voorwaarden van je arbeidsrelatie goed vast te leggen en in de praktijk uit te voeren zoals overeengekomen.
Is er een verschil als je een eenmansbedrijf, BV of VOF hebt voor de Wet DBA?
De Belastingdienst kijkt door de juridische vorm van een onderneming heen bij het beoordelen van de arbeidsrelatie. Of je nu werkt vanuit een eenmanszaak, een eenmans-BV, een VOF, of zelfs een holding met een werkmaatschappij, de Belastingdienst beschouwt deze structuren in de kern gelijk. De focus ligt op de feitelijke arbeidsrelatie en niet op de juridische vorm. Ook een holding en werkmaatschappij worden door de Belastingdienst als “normale” BV’s behandeld.
Worden er boetes uitgedeeld met terugwerkende kracht? Zo ja, aan wie?
Vanaf 1 januari 2025 zal de Belastingdienst volledig handhaven op schijnzelfstandigheid. Dit betekent dat opdrachtgevers die zelfstandigen inhuren voor werk dat feitelijk in loondienst zou moeten worden uitgevoerd, risico lopen op naheffingen en boetes.
In 2025 geldt een overgangsperiode waarin geen vergrijpboetes worden opgelegd, mits opdrachtgevers kunnen aantonen dat zij stappen ondernemen om schijnzelfstandigheid te voorkomen. Echter, de Belastingdienst kan wel correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen opleggen met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025.
Het is belangrijk op te merken dat de Belastingdienst niet verder terug dan 1 januari 2025 kan naheffen, tenzij er sprake is van kwaadwillendheid of als een eerder gegeven aanwijzing niet is opgevolgd. In dergelijke gevallen kan de naheffing tot vijf jaar teruggaan.
Deze regels zijn van toepassing op alle zelfstandigen, inclusief freelancers. Zowel opdrachtgevers als opdrachtnemers moeten zich bewust zijn van de risico’s en ervoor zorgen dat hun arbeidsrelaties voldoen aan de wettelijke eisen om naheffingen en boetes te voorkomen.
Is de "declarable uren BV" nog steeds een oplossing voor het vermijden van de zzp-discussie?
De DUBV is op dit moment een oplossing. Als eigenaar ben je in vaste dienst van je eigen BV en wordt je gedetacheerd. Er worden premies voor werknemersverzekeringen ingehouden en afgedragen, je hebt een WAADI-registratie (omdat je voldoet aan de eisen voor terbeschikkingstelling van arbeid, TBA) en een G-rekening. Hiermee opereer je als leverancier en val je buiten de zzp-discussie.
De grote vraag richting de toekomst is echter hoe houdbaar de DUBV blijft wanneer de WTTA (Wet Toelatingstelsel Arbeidsbemiddelaars) wordt ingevoerd om malafide uitzendbureaus tegen te gaan. Onder deze wet is een SNA-registratie vereist en lijkt een waarborg van €100.000 verplicht te worden. Het is de vraag of iedere DUBV aan deze voorwaarden kan voldoen. Daarnaast zijn er ook veel organisaties die de DUBV niet als een geschikte oplossing beschouwen en het gebruik ervan verbieden.
Dit roept vragen op over de toekomstbestendigheid van de DUBV.
Wat is het verschil tussen een ZZP-er en een BV voor de Belastiingdienst en voor de Rechter?
Een zzp’er met een BV wordt beschouwd als ondernemer. Bij de beoordeling of er sprake is van een arbeidsrelatie, richt men zich echter op de feitelijke arbeidsrelatie binnen de opdracht. Of de zzp’er een BV heeft of een eenmanszaak, is daarbij niet relevant.
In situaties waarin de Belastingdienst van mening was dat er sprake was van een arbeidsrelatie (schijnzelfstandigheid), zijn er rechtszaken geweest waarin de rechter tot een andere conclusie kwam. In dergelijke gevallen kon de zzp’er aantonen dat er sprake was van ondernemerschap en niet van een arbeidsrelatie. Dit benadrukt het belang van een zorgvuldige beoordeling van de feitelijke arbeidsrelatie.
Hoe relevant zijn de eigen voorwaarden van een zelfstandig professional bij opdrachten via een broker, gezien de voorwaarden van de eindklant en de Bovib-modelovereenkomst?
Het hanteren van eigen voorwaarden is inderdaad een aspect van ondernemerschap, omdat het laat zien dat je zelfstandig werkt en eigen methoden en afspraken toepast. De relevantie van deze voorwaarden hangt echter af van hun toepasselijkheid op de specifieke opdracht. Dit moet worden afgewogen tegen de voorwaarden van de eindklant en bijvoorbeeld de Algemene Voorwaarden Zelfstandig Professional zoals opgenomen in de Bovib-modelovereenkomst.
Een belangrijk onderscheid hierbij is dat er bij tussenkomst (via een broker) geen directe overeenkomst wordt gesloten met de eindklant, zoals bijvoorbeeld ICTU. Hierdoor kunnen de voorwaarden van de broker of de eindklant zwaarder wegen dan je eigen voorwaarden.
Hoe wordt het gebruik van een e-mailadres of apparatuur van de opdrachtgever beoordeeld in het kader van schijnzelfstandigheid?
Het gebruik van een e-mailadres van de opdrachtgever kan noodzakelijk zijn voor het uitvoeren van een opdracht, bijvoorbeeld om veiligheids- en privacyredenen. Hoewel dit een indicatie kan zijn van organisatorische inbedding, is het op zichzelf niet doorslaggevend bij de beoordeling van schijnzelfstandigheid. Hetzelfde geldt voor het werken met apparatuur van de opdrachtgever, zoals een laptop.
Wat is de status van de Wet VBAR en hoe beïnvloedt het afwegingskader van de Belastingdienst de handhaving vanaf 2025?
De Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) staat al geruime tijd ter discussie en wordt vervangen door nieuwe regelgeving, zoals de Wet VBAR (Wet Versterking Bescherming Arbeidsrelatie). Echter, de Raad van State heeft recent een negatief advies gegeven over het wetsvoorstel VBAR. Hierdoor moet de minister terug naar de tekentafel, en blijft de huidige situatie voorlopig gehandhaafd. Tegelijk heeft de Belastingdienst een afwegingskader gepubliceerd, gebaseerd op de Deliveroo-uitspraak, dat vanaf 1 januari 2025 de basis vormt voor handhaving.
Wat zijn de gevolgen als de Belastingdienst constateert dat er sprake is van schijnzelfstandigheid, bij wie komen ze als eerst?
Het is belangrijk te beseffen dat als een zzp’er door de Belastingdienst wordt aangemerkt als schijnzelfstandige, de broker al een naheffing heeft ontvangen. Het doel is juist om te voorkomen dat brokers worden geconfronteerd met naheffingen, zodat ook zzp’ers niet in de problemen komen.
